📍 ul. Bracka 40, 91-716 Łódź
Cmentarz Żydowski w Łodzi to największy zachowany cmentarz żydowski w Europie — 40 hektarów, ponad 180 000 grobów. Świadectwo wielkiej wspólnoty żydowskiej Łodzi, która przed II wojną liczyła 200 000 osób (jedna trzecia mieszkańców miasta).
Założony w 1892 roku, ostatni pochówek odbył się w 1954. Zajmuje teren obok Bałut — dawnego kwartału żydowskiego. Podczas okupacji niemieckiej, w latach 1940-1944, na cmentarzu grzebano ofiary getta — głód, choroby, egzekucje. Około 45 000 grobów pochodzi z tego okresu.
Główne obiekty:
- Mauzoleum Izraela Poznańskiego (1902) — najsłynniejszy zabytek. Neoromański budynek z złotą mozaiką bizantyjską. Grób największego łódzkiego fabrykanta, jednego z ostatnich XIX-wiecznych żydowskich rezydentów Łodzi.
- Grób Chaima Mordechaja Rumkowskiego — kontrowersyjnego prezesa Judenratu getta (deportowany do Auschwitz w 1944).
- Aleja Rabinów — najstarsza część cmentarza, groby rabinów łódzkich od XIX wieku.
- Sekcja ofiar getta — tysiące grobów bez nazwisk, oznaczone numerami z ksiąg getta.
Cmentarz otoczony jest wysokim ceglanym murem. Wejście od ulicy Brackiej. W recepcji można zamówić przewodnika lub kupić mapę (10 zł) z zaznaczonymi ważnymi grobami.
Miejsce refleksji, nie turystyki. Mężczyźni proszeni są o pokrycie głowy (jarmułki dostępne w recepcji). Dzieci powinny być pouczone o powadze miejsca.
Godziny: niedziela-piątek 9-15, sobota zamknięte. Wstęp wolny. Przewodnik po polsku, angielsku i hebrajsku (rezerwacja wcześniejsza): 50 zł/godzina.